MEVSİMLİK İŞÇİLERİN SOSYAL GÜVENLİK HAKLARI NELERDİR ?

Turizm, tarım başta olmak üzere çoğu sektörde her sene 100 binlerce vatandaş mevsimlik işçi olarak çalışıyor. Sadece aldıkları yevmiyeye yoğunlaşan bu işçilerin gerçekte meşru olarak çoğu hakkı var. İhbar, kıdem..

MEVSİMLİK İŞÇİLERİN SOSYAL GÜVENLİK HAKLARI NELERDİR ?
Yayınlanma: Güncelleme: 13 views

Turizm, tarım başta olmak üzere çoğu sektörde her sene 100 binlerce vatandaş mevsimlik işçi olarak çalışıyor. Sadece aldıkları yevmiyeye yoğunlaşan bu işçilerin gerçekte meşru olarak çoğu hakkı var. İhbar, kıdem tazminatı, işsizlik maaşı, emeklilik… Peki hangi halde bu haklar elde edilebilir? İşte detayları…

SÜREKLİ GÖÇ HALİNDELER

Havaların ısınması ve hasat devreinin yaklaşmasıyla beraber çoğu bölümde mevsimlik işçi göçü yaşanıyor. Mevsimlik gezici tarım işçileri de ikamet ettiği yerden ekonomik gelir elde etmek hedefiyle ayrılıp diğer bir şehre giderek tarımsal üretime katılıyor. Bu işçiler nerdeyse Türkiye’nin her ilinde fındıktan kayısıya, çaydan kimyona kadar her türlü tarım işinde çalışıyor. Yani Türkiye’nin tüm tarımsal süreçlerinde mevsimlik tarım işçilerinin emeği büyük. Mevsimlik işçiler turizm pazarında de yoğun çalışıyor.

SAYILARI 1 MİLYONU BULUYOR

Güney illerinde 12 ay boyunca, İç Anadolu’ya gidildikçe ise mart-nisan ayları gibi başlayıp kasıma kadar mevsimlik işçilere rastlanabiliyor. Gezici tarım işçilerinin adediyla alakalı elde yeterli veri bulunmuyor. Çünkü bu alanda kayıtdışı istihdamın çok olması veri elde edilmesini zorlaştırıyor. Buna karşılık mevsimlik işçi adedinin en az 1 milyon bulunduğu hesaplanıyor. Sosyal Emniyet Kurumu’nun (SGK) bilgilerine göre; geçici işçi adedi 2 milyon. Bunun da yarısı inşaat işçilerinden oluşuyor.

TEK SEZONLUK İSE ÖDENMİYOR

Mevsimlik iş sözleşmeleri, bir sezonla sınırlı olmak üzere belirli süreli gerçekleşebileceği gibi, belirsiz süreli de olabiliyor. Tek sezonluk yapılmış sözleşmeler, sezon bitiminde kendi kendine sona eriyor. Mevsimlik sözleşmede işveren sezon sonucunda ihbar ve kıdem tazminatı ödemiyor. Mevsimlik sözleşmeler belirsiz süreli yapıldıysa, daha eskiden bildirimle sona erdirilmek zorunda. Aksi takdirde, işverenin çalışana ihbar ve kıdem tazminatı ödeme yükümlülüğü doğuyor.

PEŞ PEŞE İKİ DÖNEM SÖZLEŞME ŞARTI

İşverenin art arda sezonluk sözleşme yapması durumunda ise işçinin ihbar ve kıdem tazminatı hakkı doğuyor. İşveren, tek sezonluk sözleşme imzaladığı işçiyi iki sezon üst üste çalıştırırsa, bir ileri sezonda işe almadığında ihbar ve kıdem tazminatı ödemekle yükümlü oluyor. Hem kıdem tazminatına hak kazanmak amacıyla lüzumlu olan 1 senenin hesabında hem de kıdeme temel zamanın hesabında işçinin mevsimlik iş sözleşmesine dayanarak çalıştığı devre temel alınıyor.

1 GÜN DAHİ ÇALIŞSA ‘İHBAR’ HAKKI OLUR

Kıdem tazminatı, çalışılan her sene amacıyla en az bir aylık brüt asgari ücret üzerinden hesaplanıyor. Mevsimlik işlerde işçinin çalışmadığı devreler kıdem tazminatı hesabında öneme alınmıyor. Yılda 6 ay üzerinden 6 sezon çalışan bir işçiye 36 aylık (3 sene) çalışması üzerinden tazminat hakkı doğuyor. İhbar tazminatı ise iş sözleşmesi 6 aydan az süren işçi amacıyla 2 hafta; 6 aydan 1.5 seneye kadar süren işçi amacıyla 4 hafta; 1.5 seneden üç seneye kadar süren işçi amacıyla de 6 hafta üzerinden ödeniyor. Üç seneden çok çalışan işçi amacıyla ise 8 haftalık ücret tutarında ihbar tazminatı ödenmesi gerekiyor.

ÜCRETLİ İZİN HESABI

İşçilerin, bir işyerinde ‘ücretli’ senelik izin hakkı elde yapabilmesi amacıyla 1 sene çalışması gerekiyor. İş Kanunu, ‘niteliklerinden dolayı bir seneden az süren mevsimlik ya da kampanya işlerinde çalışanların’ senelik ücretli izin alamayacağını öngörüyor.

Mevsimlik işçiler sezonluk çalıştıkları amacıyla bir senesi tamamlayamadıklarından bu haktan yararlanamıyor. Öte yandan mevsimlik çalışan şahıs daha sonra sıksık kadroya geçerse, mevsimlik çalıştığı devreler de senelik izin hakkının doğumunda öneme alınır.

Yıllık izin zamanı mevsimlik çalışmalar da öneme alınarak hesaplanır. Mevsimlik işlerin yürütüldüğü otellerde ise sürekli çalışan işçiler senelik izin hakkından yararlanabilirler.

İŞSİZLİK MAAŞI ALIR MI?

Mevsimlik işçiler, diğer bir iş bulamazlarsa işsiz kalıyor. Yasaya göre; hizmet akdinin belirli süreli olması durumunda, bu zamanın bitimi nedeniyle işsiz kalanlar işsizlik maaşı alabiliyor.

Bunun amacıyla son 120 günde (4 ay) prim ödenmesi ve son 3 senede en az 600 gün sigortalı olunması şartı var.

600 gün sigortalı olarak çalışıp, adına işsizlik sigortası primi ödemiş olanlara 6 ay, 900 gün sigortalı olanlara 8 ay, 1080 gün sigortalı olanlara da 10 ay süre ile işsizlik maaşı veriliyor. En düşük işsizlik maaşı 1 Temmuz itibarıyla 5 bin 365 lira olacak.

EMEKLİLİK MÜMKÜN MÜ?

Yasaya göre, tarım ya da orman işlerinde hizmet akdiyle geçici olarak çalışan mevsimlik işçilerin sigortalı olabilmesi amacıyla işe giriş bildirgesini, sıksık ikametlerinin ya da çalıştıkları yerin bağlı bulunduğu muhtarlıklar ile tarım müdürlüklerine onaylatarak sosyal emniyet merkezlerine başvurmaları gerekiyor. Bu işlemleri yaptırma sorumluluğu işçiye ait.

Mevsimlik işçiyi çalıştıran işverenlerin sigorta yaptırma zorunluluğu bulunmuyor. Bunun amacıyla işçinin primleri ‘EK 5’le kendisinin yatırması gerekiyor. Buradaki tek üstünlük işçinin 29 gün üzerinden prim yatırarak 30 günlük sigortalı saseneması. Mevsimlik tarım işçisi bu sene bu kapsamda her ay 1.626 lira prim yatırarak sağlıktan yararlanırken, emekliliği amacıyla lüzumlu primlerini tamamlayabilir.

İLK YORUMU SİZ YAZIN

Hoş Geldiniz

Üye değilmisiniz? Kayıt Ol!

Hemen Hesabını Oluştur

Zaten bir hesabın mı var? Giriş Yap!

Şifrenizi mi Unuttunuz

Kullanıcı adınızı yada e-posta adresinizi aşağıya girdikten sonra mail adresinize yeni şifreniz gönderilecektir.

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.